Cultuur en tradities

Op de top van het huis van een nomade, een yurt, is een “deur naar de hemel”: de tunduk. Deze cirkel symboliseert de zon, ondersteund door de de uuks ( houten stokken ).

De yurt, bozuy op z’n kyrgees (betekent grijs huis), heeft nog steeds een speciale plaats in de harten van de kyrgesen. Herders bouwen nog steeds hun yurt op als ze tijdens de zomer hoog in de bergen zijn om hun kudden te laten grazen. In de stad kom je soms de yurt tegen in de achtertuin, hij wordt dan gebruikt voor feesten.  De yurt is al duizenden jaren hetzelfde  en kan snel worden opgezet en worden afgebroken.

Op het hekwerk van de yurt ( de basis ) worden de populieren stokken (uuks) vastgezet met touw. Het hekwerk wordt omzoomd met een mat van geweven riet ( chiy) en vervolgens bedekt met lagen vilt. Binnen is de ruimte verdeeld volgens traditie, de linkerkant voor de man ( spullen voor paard en uitrusting voor de jacht) en de rechterkant is het domein van de vrouw ( o.a. het keukengerei). Aan de achterzijde liggen de gevouwen dekens en matrassen, hoe hoger de stapel, hoe rijker de familie.

Gastvrijheid is een wezenlijk onderdeel van de Kyrgese cultuur en nomadische traditie. De Kyrgsen zeggen: een gast is door God gezonden. Bezoekers worden dan ook vaak overweldigd door de vrijgevigheid. De gasten worden overladen met voedsel, thee wordt geserveerd samen met de zelfgemaakte jam en room. Intussen wordt er getoast met kymyz ( gefermenteerde paardenmelk). Het kan zomaar zijn dat het gerecht laghman ( een stoofpotje met schapenvlees) of Besh-barmak       ( vijfvingers) wordt aangeboden.

De veelkleurige handgemaakte spullen die in de yurt te vinden zijn, zijn speciaal gemaakt voor het nomadische leven en kent een geschiedenis van duizenden jaren. Er wordt gebruik  gemaakt van beschikbare natuurlijke hulpbronnen, vooral leer en wol. Veelkleurig geweven riemen (bandweven) worden gebruikt voor het vastbinden van diverse onderdelen van de yurt. De vloer is voorzien van felgekleurde shyrdaks (tapijten), zij zorgen voor warmte en decoratie. De van dik vilt gemaakte  shyrdaks kennen een historie van meer dan 2000 jaar, hun motieven hebben een symbolische betekenis. Nog steeds zijn de shyrdaks te vinden in elk huis, net als de ala-kijis ( tapijten van geperste wol) en de tush-kijis ( geborduurde wandpanelen, vaak ter herinnering aan een trouwerij).
Veel huidige textielkunstenaars gebruiken de oude technieken en motieven in combinatie met nieuwe spannende ontwerpen.

Een andere belangrijke Centraal Aziatische traditie die voortleeft, is de bazaar; stapels van meloenen naast  netjes opgestapelde ak-kalpaks ( traditionel Kyrgese mannenhoed); herders die vakkundig de schapen keuren en zelfgemaakte halsters voor het paard.